Hiện nay, lúa vụ Thu Đông năm 2026 trên địa bàn xã Ngọc Chúc đã gieo sạ dứt điểm, tập trung chủ yếu ở giai đoạn đẻ nhánh đến làm đòng. Qua kiểm tra đồng ruộng, một số đối tượng gây hại đã được ghi nhận như rầy nâu, sâu cuốn lá, sâu đục thân. Bên cạnh đó, một số diện tích xuất hiện triệu chứng ngộ độc hữu cơ, vàng lá; tuy nhiên, tỷ lệ còn thấp và chưa ảnh hưởng đáng kể đến sinh trưởng, phát triển của cây lúa.
Trong thời gian tới, thời tiết tiếp tục diễn biến nắng nóng xen kẽ mưa giông, tạo điều kiện thuận lợi cho một số đối tượng sâu, bệnh phát sinh và gây hại trên lúa. Do đó, bà con nông dân cần thường xuyên thăm đồng, kiểm tra tình hình sinh trưởng của cây lúa, chủ động phát hiện sớm các đối tượng gây hại để có biện pháp xử lý kịp thời, hiệu quả, hạn chế ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng lúa.
Một số đối tượng mà bà con cần lưu ý:
1. Bệnh đạo ôn
Bệnh đạo ôn thường phát sinh, phát triển mạnh trên những ruộng gieo sạ dày, bón thừa phân đạm và trong điều kiện thời tiết ẩm, mưa nhiều. Vì vậy, bà con cần thường xuyên thăm đồng, kiểm tra kỹ trên lá, cổ lá và cổ bông để phát hiện sớm bệnh.
Thực hiện bón phân cân đối, hợp lý, hạn chế bón thừa đạm; quản lý nước phù hợp, tạo điều kiện cho cây lúa sinh trưởng khỏe, hạn chế nguy cơ phát sinh bệnh.
Khi bệnh mới chớm xuất hiện, cần áp dụng biện pháp phòng, trừ phù hợp; trường hợp sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, lựa chọn thuốc có hoạt chất được phép sử dụng và phù hợp để phòng, trừ bệnh đạo ôn, như: Tricyclazole, Propiconazole, Isoprothiolane,... và sử dụng theo đúng hướng dẫn trên nhãn thuốc.
Đối với bệnh đạo ôn cổ bông, cần chủ động phòng ngừa khi lúa bắt đầu trỗ khoảng 5% và phun nhắc lại khi lúa trỗ đều, nhất là trên những ruộng đã từng bị đạo ôn lá hoặc có nguy cơ bệnh cao.
2. Rầy nâu
Thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa tạo điều kiện thuận lợi cho rầy nâu phát sinh, gia tăng mật số và gây hại, nhất là từ giai đoạn làm đòng - trổ đến chín.
Bà con cần thường xuyên thăm đồng, kiểm tra kỹ rầy nâu, đặc biệt ở phần gốc và bẹ lúa. Khi phát hiện mật số rầy khoảng 2 - 3 con/chồi, cần chủ động áp dụng biện pháp phòng, trừ phù hợp; trường hợp sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, lựa chọn thuốc đặc trị rầy được phép sử dụng và thực hiện theo đúng hướng dẫn trên nhãn thuốc.
Khi phun thuốc, nên sử dụng bình phun có áp lực phù hợp, hướng vòi phun vào phần gốc và bẹ lúa, nơi rầy nâu tập trung, nhằm tăng khả năng thuốc tiếp xúc với rầy và nâng cao hiệu quả phòng trừ. Không nên phun thuốc tràn lan khi mật số rầy còn thấp để hạn chế ảnh hưởng đến thiên địch và hệ sinh thái đồng ruộng.
3. Cháy bìa lá
Bệnh cháy bìa lá có thể phát sinh và gây hại mạnh từ giai đoạn làm đòng - trổ trở về sau, nhất là trong điều kiện mưa nhiều, mưa bão kéo dài và ruộng có ẩm độ cao.
Bà con cần thường xuyên thăm đồng, kiểm tra lá lúa để phát hiện sớm bệnh; thực hiện bón phân cân đối, hợp lý, hạn chế bón thừa đạm. Đồng thời, điều chỉnh mực nước phù hợp, tránh để ruộng ngập sâu và kéo dài, góp phần hạn chế điều kiện thuận lợi cho bệnh phát sinh, lây lan.
Khi bệnh mới xuất hiện, cần chủ động áp dụng các biện pháp phòng, trừ phù hợp. Trường hợp sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, có thể lựa chọn thuốc có hoạt chất như Bismerthiazol, Kasugamycin, Oxolinic acid,... theo đúng hướng dẫn trên nhãn thuốc, đảm bảo sử dụng đúng thuốc, đúng liều lượng và đúng thời điểm.
4. Bọ xít hôi
Bọ xít hôi thường phát sinh, phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa, độ ẩm cao và gây hại nhiều trong giai đoạn lúa trổ.
Bọ xít dùng vòi chích hút hạt lúa, đặc biệt là hạt đang ở giai đoạn ngậm sữa, làm hạt bị lép, lửng, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng lúa.
Bà con cần thường xuyên thăm đồng, nhất là trong thời kỳ lúa trổ; vệ sinh đồng ruộng, phát quang bờ cỏ, dọn dẹp các khu vực có thể là nơi trú ẩn của bọ xít. Không nên phun thuốc sớm hoặc phun tràn lan khi mật số còn thấp để bảo vệ thiên địch và hạn chế chi phí sản xuất.
Khi mật số bọ xít hôi đạt khoảng 5 - 10 con/m², cần chủ động áp dụng biện pháp phòng, trừ phù hợp. Trường hợp sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, thực hiện theo đúng hướng dẫn trên nhãn thuốc; ưu tiên tổ chức phòng trừ đồng loạt trên những diện tích có mật số cao nhằm hạn chế bọ xít di chuyển, phát tán sang các ruộng lân cận.
Khuyến cáo quan trọng
Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Ngọc Chúc khuyến cáo bà con nông dân thường xuyên thăm đồng, kiểm tra ruộng để kịp thời phát hiện các đối tượng sâu, bệnh và dịch hại phát sinh, gây hại trên lúa.
Không nên phun thuốc bảo vệ thực vật theo kiểu “thấy là phun”; chỉ tiến hành phòng, trừ khi dịch hại đạt đến ngưỡng cần thiết và lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp, nhằm hạn chế chi phí sản xuất, bảo vệ thiên địch và môi trường đồng ruộng.
Khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, bà con cần:
Đọc kỹ và thực hiện đúng hướng dẫn trên nhãn thuốc;
Lựa chọn đúng loại thuốc, đúng đối tượng dịch hại;
Sử dụng đúng liều lượng, nồng độ và đúng cách;
Tuân thủ nguyên tắc “4 đúng”: đúng thuốc - đúng lúc - đúng nồng độ, liều lượng - đúng cách;
Bảo đảm thời gian cách ly theo hướng dẫn của nhà sản xuất trước khi thu hoạch.
Chủ động thăm đồng - phát hiện sớm - xử lý đúng cách - bảo vệ năng suất, chất lượng lúa vụ Thu Đông năm 2026!
Thực hiện: Lê Huỳnh Thái Như
